Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2009

Ο χρόνος στον Κρητικό ( σημειώσεις της κ. Νίτσας Μάργαρη)


Είδα τις απαντήσεις σας στην άσκηση με τα επίπεδα του χρόνου στον Κρητικό. Μια χαρά τα πήγαμε, νομίζω πως έχουν γίνει κατανοητά. Για τον προβληματισμό που γεννάνε ορισμένοι στίχοι ως προς την κατάταξή τους (π.χ οι στίχοι του όρκου στο απόσπασμα 19 ή οι στίχοι του ονείρου στο απόσπασμα 21), τα είπαμε και στην τάξη και σε ένα προηγούμενο σχόλιο: αιτιολογήστε την απάντησή σας και μην ανησυχείτε. Τι να κάνουμε, δηλαδή, που ένα όνειρο το βλέπουμε στο παρόν και μας ταξιδεύει στο παρελθόν;


Η φίλη του blog μας και καλή φιλόλογος Νίτσα Μάργαρη ευγενικά μας έστειλε τις σημειώσεις της τις σχετικές με το χρόνο στον Κρητικό. Πώς τον βλέπει ο Ερ. Καψωμένος και πώς ο Βελουδής. Τις περνάμε αυτούσιες εδώ, στο blog, και θυμίζουμε ότι το βιβλίο σας στη σελ. 287 σας μεταφέρει την άποψη του Καψωμένου, συνεπώς είναι καλό να κρατήσετε αυτή για τις εξετάσεις, για να μην μπερδεύεστε. Στον πίνακα που έχει καταρτίσει η κ. Μάργαρη κατατάσσονται ένας ένας όλοι οι στίχοι του Κρητικού στα 4 χρονικά επίπεδα. [ Θυμίζω ότι η κατάταξη υπάρχει και στη φωτοτυπία μας "Μελετώντας τρον Κρητικό", σελ.3. Αν την έχετε μελετήσει από 'κει, δεν αλλάζει κάτι]


κ. Μάργαρη, ευχαριστούμε. Όσο πιο συνεργατικό γίνεται το ιστολόγιό μας, τόσο πιο χαρούμενο είναι!




ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΟΝ « ΚΡΗΤΙΚΟ» ΤΟΥ Δ. ΣΟΛΩΜΟΥ


Η αφήγηση δεν ακολουθεί ευθύγραμμη χρονική σειρά


ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ (κατά τον Καψωμένο)
ΟΙ ΕΠΟΧΕΣ -τον όρο χρησιμοποίησε και ο Σολωμός-(κατά το Μαρωνίτη)


1ο επίπεδο Ο χρόνος του ναυαγίου
ή 1η εποχή και της θαυμαστής εμπειρίας

(της φεγγαροντυμένης

και του ανεκλάλητου ήχου )

2ο επίπεδο Η προΐστορία του ήρωα στην Κρήτη
ή 2η εποχή ή η ιστορία του ήρωα πριν το ναυάγιο

3ο επίπεδο Η ιστορία του ήρωα μετά το ναυάγιο

ή 2η εποχή και το χαμό της κόρης

4ο επίπεδο Πρόδρομη αφήγηση για την έσχατη κρίση
ή 3η εποχή (απώτατο,υπερβατικό,μεταφυσικό μέλλον)


Ο χρόνος γίνεται άχρονος και ο χώρος εξαγιάζεται

Ο χρόνος της ποιητικής πράξης,όταν ο Κρητικός ασκεί
4η εποχή τη δωρεά που του κληροδότησαν το όραμα της φεγγα-
ροντυμένης και ο ανήκουστος ήχος

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ( κατά το Βελουδή )


1η εποχή Ο μεταφυσικός κόσμος της Δημιουργίας Το διπλό Η φεγγαροντυμένη
όραμα Ο ήχος


2η εποχή Ο μεταφυσικός χρόνος της Ανάστασης του Κρητικού


3η εποχή Ο ιστορικός-εμπειρικός χρόνος του αγώνα και της περιπέτειας του Κρητικού


Σύμφωνα με τις φιλοσοφικές πηγές του Σολωμού(Γερμανοί Ρομαντικοί),όπου η ανθρώπινη ζωή θεωρείται γέφυρα ανάμεσα στη Δημιουργία και την Ανάσταση, για το πέρασμα από το φυσικό, τον πεπερασμένο κόσμο στην αιωνιότητα. Έτσι συλλαμβάνεται η έννοια του χρόνου ως « αιωνιότητα» . Αυτό γίνεται δυνατό μέσω της «θέασης» (του διπλού οράματος ) που αποτελεί τον αφηγηματικό κορμό του Κρητικού.

ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΑΤΑ ΣΤΙΧΟ


Απ. 1 ( 18 ) : 1ο επίπεδο
Απ.2 (19 ) στ. 1 : 3ο επίπεδο
στ.2-3 : 2ο επίπεδο
στ. 4 : 3ο επίπεδο
στ. 5-18 : 4ο επίπεδο

Απ.3 (20 ) στ. 1-12 : 1ο επίπεδο
στ. 13-14 : 1ο επίπεδο (περ. φεγγαροντ)

Απ.4 (21 ) στ.1-12 : 1ο επίπεδο
στ.13-15 : 1ο επίπεδο
στ 16 : 2ο επίπεδο
στ. 17-28 : 1ο επίπεδο
στ.29-36 : 2ο επίπεδο
στ.37-38 : 1ο επίπεδο

Απ.5 (22) στ.1-4 : 1ο επίπεδο
στ. 5 : 3ο επίπεδο (μεταβαίνει στο παρόν της αφήγησης)
στ. 6 : 2ο επίπεδο
στ.7-10 : 3ο επίπεδο
στ.11-12 : 1ο επίπεδο ( μεταβαίνει σ’αυτό μέσα απ’ τα ‘’ σκληρά ονείρατα’’ )
στ.13-14 : 3ο επίπεδο
στ. 15-20 : 2ο επίπεδο (μεταβαίνει συνειρμικά μ’αφορμή την κίνηση του χεριού)
στ. 21-24 : 1ο επίπεδο (συνεχίζει την αφήγηση από το στ. 12)
στ. 25-35 : 1οεπίπεδο ή 2ο (επειδή αναφέρεται στο Κρητικό ειδύλλιο με το μοτίβο
του αηδονιού )
στ.36-42 : 2ο επίπεδο
στ.43-58 : 1ο επιπεδο

7 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Συγχαρητήρια για την πολύ όμορφη, χρήσιμη και αποτελεσματική εργασία σας!
Ήδη έχω προτείνει στους μαθητές μου να επισκέπτονται το blog σας για να συμπληρώνουν τις γνώσεις τους στο μάθημα.
Να είστε πολύ καλά και να συνεχίζετε με το ίδιο μεράκι!

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Ανώνυμε,
Ευχαριστούμε πολύ, μας δίνετε κουράγιο. Οποιαδήποτε συνεργασία εκ των προτέρων δεκτή. Ελπίζουμε η συνάντηση της αγάπης για τη λογοτεχνία με τις απαιτήσεις των εξετάσεων να καρποφορεί. Σ΄ αυτή την κατεύθυνση προσπαθούμε.
Καλή δουλειά και σε σας και στους μαθητές σας.

EiRiNi είπε...

Απορία: στον στιχο που λέει "ξυπνώ φρενίτης κάθομαι και ο νους μου κινδυνεύει και βάνω την παλάμη μου και αμέσως γαληνεύει" (πιστεύω έτσι να είναι οι στίχοι δεν έχω βιβλίο μπροστά μου) σε ποιο χρονικό επίπεδο βρίσκεται ο κρητικός;; στο ναυάγιο ή είναι ζητιάνος;;
έχω ρωτήσει κ άλλους καθηγητές κ άκουσα διαφορετικές απόψεις, αν δε σας είναι κόπος θα ήθελα κ τη δική σας...

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Ειρήνη,
Βρε συ, μέσα στη νύχτα διαβάζεις; Θα κουτουλάς το πρωί.
Και τι; Ξύπνησες κι εσύ "φρενήρης" και σ' απασχολούν τα χρονικά επίπεδα;

Κοίτα: Είμαι σίγουρος πως και μόνη σου το καταλαβαίνεις. Απορώ πώς είναι δυνατόν να υπάρχει διχογνωμία για το χρονικό επίπεδο του στίχου: Πού βρίσκεται, βρε παιδί μου ο Κρητικός, όταν ξυπνάει από τον εφιάλτη; Λες να τον πήρε ο ύπνος στο ναυάγιο, εκεί, μέσα στα αστροπελέκια και την αγριεμένη θάλασσα; Να είπε, "φουρτούνα έχει, ας ρίξω και κανένα υπνάκο να την απολαύσω";
Ζητιάνος είναι ο καημένος και βλέπει εφιάλτες, όχι ναυαγός...

Δεν είναι σαφές, Ειρήνη;
Καληνύχτα, ξενύχτισσα!

EiRiNi είπε...

χαχαχα... ειμαι αποφοιτη, φετος τελειωσα κ επειδη περασα φιλολογια κ ειχα παντα μια ιδιαιτερη αδυναμια στη λογοτεχνια κ στον κρητικο ηθελα να μου λυσετε την απορια...
Παντως αρχικα κ εγω αυτο πιστευα κ πιστευω δηλαδη, πως ειναι δυνατον να κοιμαται στο ναυαγιο;;Αλλά κάποιοι μου το ειπαν κ αυτο κ μπερδευτηκα.. Ωστοσο αν περσυ έπεφτε κρητικος εγω θα εγραφα αυτο που με επειθε περισσοτερο, αυτο που λετε κ σεις δηλαδη...
Ευχαριστω που μου λυσατε την απορια.. Ρωτησα 5 ατομα περσυ.. ΣΚΟΡ: 3-2 :)) ΚΑΛΟ ΜΑΘΗΜΑ...

(Παντως περσυ ειχα ξυπνησει φρενιτης,σαν τον κρητικο ενα πραγμα κ το σκεφτομουν...χιχιχι)

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Ειρήνη,
...δηλαδή...δεν είσαι η Ειρήνη,ε;!

(Έδινα την απάντηση νομίζοντας πως απευθύνομαι σε μια μαθήτριά μου)

Ειρήνη, λοιπόν, μικρή φιλολογίνα, συμβουλή: Ανοησίες θα ακούς πολλές στη ζωή ( Πιθανώς κι αυτή τη στιγμή τις διαβάζεις...) Βάζε τη λογική σου μπροστά, μη σε πείθει το ύφος, η θέση, η "εμπειρία" κλπκλπ του άλλου. Αν εσύ η ίδια έχεις επιχειρήματα, τότε ο ζητιάνος θα κοιμάται πάντα ήσυχος στη στεριά κι όχι στις ...πέντε θάλασσες.

EiRiNi είπε...

χα.. ναι δεν ειμαι η ειρηνη η μαθητρια σας απο την ταξη αλλα απο δω :)
Εχετε δικιο!! Ευχαριστώ πολυ τόσο για την συμβουλή σας πάνω στον Κρητικό όσο και για τη γενικότερη συμβουλή σας... να στε καλα!!

Διευκρίνιση: αυτα που διαβασα τωρα δεν ηταν ανοησιες...