Τρίτη, 4 Νοεμβρίου 2008

Καβάφης τραγουδισμένος στα καταλανικά


Θυμάμαι όταν, φοιτητής, ανακάλυπτα στη Βαρκελώνη το δίσκο ενός τότε άγνωστου σε μένα καλλιτέχνη, του Lluis Llach, που είχε μελοποιήσει στη γλώσσα του, τα καταλάνικα, Καβάφη. Έκπληξη και συγκίνηση.

Ο Lluis Llach (Λιούις Λιακ), βέβαια, κάθε άλλο παρά άγνωστος ήταν. Ποιητής, συνθέτης, τραγουδιστής μεγάλου βεληνεκούς, πασίγνωστος στην Ισπανία και σε άλλες χώρες, με τεράστιο ποιητικό και μουσικό, κυρίως, έργο.

Διαλέγω δυο γνωστά ποιήματα του Καβάφη, το Γέρο και την Ιθάκη, τόσο για να μπαίνουμε σιγά σιγά στο κλίμα της ποίησης του Αλεξανδρινού, όσο και για να τα απολαύσετε τραγουδισμένα από τον καταλανό Lluis Llach.

Άλλωστε, είπαμε: Το ιστολόγιο είναι και για χαλάρωση.΄΄Η, όπως το έλεγε ο Καβάφης: "..και μεσ' την τέχνη πάλι, ξεκουράζομαι από τη δούλεψή της..."



Ο γέρος


Στου καφενείου του βοερού το μέσα μέρος


σκυμένος στο τραπέζι κάθετ’ ένας γέρος·


με μιαν εφημερίδα εμπρός του, χωρίς συντροφιά.



Και μες των άθλιων γηρατειών την καταφρόνια


σκέπτεται πόσο λίγο χάρηκε τα χρόνια


που είχε και δύναμι, και λόγο, κ’ εμορφιά.



Ξέρει που γέρασε πολύ· το νοιώθει, το κυττάζει.


Κ’ εν τούτοις ο καιρός που ήταν νέος μοιάζει


σαν χθες. Τι διάστημα μικρό, τι διάστημα μικρό.



Και συλλογιέται η Φρόνησις πως τον εγέλα·


και πως την εμπιστεύονταν πάντα — τι τρέλλα! —


την ψεύτρα που έλεγε· «Aύριο. Έχεις πολύν καιρό.»




Θυμάται ορμές που βάσταγε· και πόσηχαρά θυσίαζε.


Την άμυαλή του γνώσι


κάθ’ ευκαιρία χαμένη τώρα την εμπαίζει.....



Μα απ’ το πολύ να σκέπτεται και να θυμάται


ο γέρος εζαλίσθηκε. Κι αποκοιμάται


στου καφενείου ακουμπισμένος το τραπέζι.







Ιθάκη


Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,


να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,


γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.



Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,


τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,


τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,


αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή


συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.



Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,


τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,


αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,


αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.



Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.


Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι


που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά


θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·


να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,


και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,


σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,


και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,


όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·


σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,


να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.



Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.


Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.


Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.


Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·


και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,


πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,


μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.



Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.


Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.


Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.



Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.


Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,


ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.







4 σχόλια:

Λίλα Τζέτζου είπε...

Κατ΄εξαίρεση, αλλά λόγω του εξαιρετικού του πράγματος:
Συγκινητικό.
Και ο κόσμος που τραγουδάει; με πάθος, τόσες χιλιάδες;
Κι αυτά τα καταλάνικα!

"Ανάμεσα στους τοίχους" like a rolling stone!

mareld είπε...

Lluis Llach..!!!

Muchas gracias!
Buenas Tardes!

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Λίλα,
Πώς και δεν είχαμε μιλήσει ποτέ εμείς γι' αυτόν; Μύθος ο Llach..Και αυτή η συγκίνηση όλου αυτού του κόσμου - που δείχνει βαθια και με ρίζες - δεν είναι τυχαία.
(Τα φυλάω, να τα πούμε από κοντά με καφεδάκι..)

Τι έκπληξη ήταν αυτή;!

Διονύσης Μάνεσης είπε...

mareld,
compañero de vida el cantautor. No puedes imaginar cuàntas veces, cuàntos dìas y noches..
Muy buenas, querida!